طراحی نمای مدرن و صفر تا صد اجرای آن

یک ساختمان با نمای مدرن به صورت سه لایه روی هم با نقش های لوزی شکل

وقتی عمیقاً به این فکر می‌کنیم که نمای یک ساختمان باید چگونه باشد، به سرعت به «نمای مدرن» می‌رسیم. روح نهفته در نمای مدرن برپایه مینیمالیسم (سادگی) و بازی با اشکال هندسی ساده تجلی پیدا می‌کند و سپس در کالبد ساختمان دمیده می‌شود. هرچند که ممکن است نمای مدرن نسبت به گذشته کلیشه‌ای به نظر برسد اما هنوز هم مهمترین سبک طراحی نمای ساختمان‌ها در جهان است. هیچ کدام از دیگر انواع نماها به مانند معماری مدرن نمی‌توانند انعطاف‌پذیر، نوآور و آینده‌نگر باشند؛ اما مفهوم معماری مدرن چیست که توانسته به مدت نیم قرن بر دنیای طراحی نما حکمرانی کند؟ برای پاسخ به این پرسش با مقاله دیگری از وبلاگ معمارنو همراه باشید.

 

سوالات متداول:

در طراحی نمای مدرن باید دارای چه ویژگی‌هایی باشد؟

استفاده از خطوط ساده و مستقیم، پنجره‌های بزرگ و متریال‌های مدرن، جلوه برآمدگی سقف، تأکید بر فرم و عملکرد، ایجاد ارتباط بین نما با محیط بیرون و طرح‌های نامتقارن


متریال‌های مناسب طراحی نمای مدرن کدامند؟

بتن، سنگ، شیشه، آجر، فولاد، سرامیک خشک، انواع لوورهای فلزی و آلومینیومی و انواع چوب مانند ترموود از مصالح و متریال‌های پرکاربرد در طراحی نمای مدرن می‌باشند.

 

فهرست مطالب:

نمای مدرن یک ساختمان بزرگ به شکل پازل سفید رنگ با نورپردازی داخلی زرد

نمای مدرن چیست؟

نمای مدرن (Modern Facade) به متریال‌ها، رنگ‌ها و اشکال ساده و خاص تمایل دارد تا به عناصر یک طراحی مدرن روح و زندگی ببخشد. این نما فارغ از هرگونه جزئیات، پیچیده است و تنها بر عملکرد و فرم مینیمال به جای تزئینات شلوغ و پرجزئیات تأکید می‌کند. به عبارتی، مینیمالیسم به عنوان مهمترین عنصر در طراحی نمای مدرن شناخته می‌شود. به گفته معماران عصر مدرن: «این ایده که فرم باید از عملکرد پیروی کند (کارکردگرایی)، همان چیزی که بر ریشه‌های طراحی مینیمالیسم استوار است.» معماری مدرن یا معماری مدرنیستی یک حرکت انقلابی در این حوزه محسوب می‌شود که مبتنی بر فنآوری‌های جدید و ابتکاری در طراحی نما است.

این سبک طراحی در نیمه اول قرن بیستم ظاهر شد و پس از جنگ جهانی دوم تا دهه 1980، سبک غالب طراحی نمای ساختمان بود. در اروپا که خواستگاه اصلی این جنبش بود، سبک مدرن جای خود را به سبک پست مدرن داد. با این که چنین جریانی در ایران هیچ وقت وجود نداشت! اما اکنون در پهنه شهرسازی کشور به ویژه در تهران، می‌تواند ردپای نمای مدرن را به تعداد انگشت شماری مشاهده کرد.

یک ساختمان کشتی شکل با نمای مدرن بتنی و قسمتی شیشه‌ای با درختان سبز

ویژگی‌های طراحی نمای مدرن

استفاده از طراحی مدرن در نمای ساختمان باید با سادگی، وضوح و با حذف جزئیات غیرضروری همراه باشد. هر ویژگی معماری مدرن باید در جای جای نما ظاهر شود و کلیت طراحی را شکل دهد. به همین دلیل، می‌توان ویژگی‌های اصلی نمای مدرن را به موارد زیر نسبت داد:

  • عناصر نما در زاویه 90 درجه نسبت به یکدیگر قرار دارند.
  • تأکید بر خطوط افقی و عمودی وجود دارد.
  • بر استفاده از بتن مسلح و فولاد در نما تأکید می‌شود.
  • بیان بصری و نمایش حقیقت مصالح ساختمانی در اولویت قرار دارد.
  • از زیباشناسی مینیمالیسم به عناصر پرزرق و برق استفاده می‌شود.
  • نما از اشکال مستطیل، استوانه‌ای و مکعبی بهره می‌برد.
  • ترکیبات مختلف در طراحی نمای مدرن اغلب نامتقارن هستند.
  • پنجره‌های بزرگ اغلب به شکل مستطیلی و به صورت نامتقارن طراحی می‌شوند.
  • اغلب از رنگ‌های خنثی مانند سفید، کرمی، خاکستری یا مشکی استفاده می‌شود.

 

یک ساختمان با نمای مدرن و تلفیقی از آجر و چوب با نورپردازی داخلی زرد رنگ

یک ویژگی مهم در نمای مدرن که باید به آن اشاره کنیم، «نمایش حقیقت مصالح ساختمانی» است؛ به جای پنهان کردن یا تغییر ظاهر طبیعی یک متریال، باید واقعیت ظاهری و اصلی آن متریال نمایش داده شود. برای مثال، اگر از فولاد در نما استفاده می‌شود، به هیچ عنوان نباید آن را رنگ‌آمیزی کرد (اما برای مقابله با خوردگی نیاز به ضد زنگ دارد).

ویلایی با نمای مدرن چوبی و شیشه ای و قهوه ای بصورت دو مستطیل روی هم

اصول طراحی نمای مدرن

یکی از اصول مهم مدرنیسم این است که «فرم از عملکرد پیروی می‌کند»، بدین معنی که طراحی نما باید مستقیماً روی هدف تمرکز کند. سبک‌های مختلفی در طراحی مدرن نما به کار گرفته می‌شود که همه آن‌ها از اصول زیر تبعیت می‌کنند:

 

نمای مدرن یک ساختمان با قسمت جلویی کاملا شیشه ای و خط کشی خیابان جلوی آن

  • خطوط ساده و مستقیم: این خطوط فاقد تزئینات اضافی، فرم‌های شلوغ و قوس هستند و عموماً بافت یکدست و صاف دارند.

 

یک ویلای سفید رنگ با نمای مدرن و سیستم باز و بسته شونده برای پنجره های شیشه ای

  • برآمدگی سقف: به ویژه در طراحی نمای ویلایی، عنصر برآمدگی سقف در طبقات دیده می‌شود. به این صورت سقف مانند یک سایبان به جلو آمده است.

 

نمای مدرن یک خانه با متریال چوب و دیوار های بتنی سفید به همراه حیاط چمنی

  • تأکید بر فرم و عملکرد: از آنجایی که معماری مدرن بر روی فرم و عملکرد تمرکز دارد، معماران به دنبال این هستند که نما بتواند پتانسیل‌های عملکرد ساختمان مانند نوردهی، ایجاد سایبان، ارتباط عمیق با طبیعت و غیره را به اجرا در آورد.

 

نمای مدرن یک ساختمان شیشه ای با ستون هایی در اطراف ورودی

  • پنجره‌های بزرگ: میزان قابل توجهی نور طبیعی در داخل ساختمان به عملکرد نما تأکید دارد. جایی که فرم طراحی پنجره‌های بزرگ می‌تواند نور را به داخل خانه بتاباند.

 

نمای مدرن یک ساختمان به شکل راه راه و نواری سفید با معماری غیر هندسی

  • مصالح ساختمانی مدرن: برخی از مصالح رایج در نماهای مدرن شامل فولاد، بتن و شیشه هستند. مصالح ساختمانی معمولی مانند چوب، آجر و سنگ نیز می‌توانند به صورت تلفیقی در نمای مدرن استفاده شوند.

 

نمای مدرن یک ساختمان چوبی با ورودی شیشه ای و نورپردازی داخلی زرد

  • رابطه با محیط بیرون: ارتباط نمای ساختمان با چشم انداز طبیعی اطراف بسیار مهم است. این موضوع در معماری مدرن به وضوح دیده می‌شود و طراحان سعی دارند تا نما را مرتبط با اقلیم منطقه طراحی کنند.

 

نمای مدرن یک ویلای نامتقارن با قسمت جلویی کاملا شیشه ای به عنوان نورگیر

  • طرح‌های نامتقارن: معماران مدرن از اشکال بزرگ و ترکیبات نامتقارن که فاقد هر گونه تزئینات اضافی هستند، برای طراحی نما استفاده می‌کنند. حتی طرح‌های منحنی‌وار نیز با خطوط ساده و بدون جزئیات طراحی می‌شوند.

یک خانه با نمای مدرن بتنی و چند پله برای ورودی و نورگیر شیشه‌ای جلوی خانه

انواع متریال مناسب نمای مدرن

هنگام جستجو برای پیدا کردن بهترین متریال نمای مدرن، باید مطمئن شد که مصالح انتخابی مقاومت بالایی در برابر سرما و سایر شرایط آب و هوایی (باران، درجه حرارت بالا و سایر) دارند. مهم است متریال انتخابی نیازهای زیباشناسی را نیز شامل شود. در این راستا، مصالح ساختمانی مناسب نما با معماری مدرن به شرح زیر هستند:

 

یک ویلا در محیط جنگلی با نمای مدرن بتنی طوسی و پله هایی در اطراف آن

بتن (Concrete)

رنگ خاکستری بتن نما می‌تواند ظاهری متفاوت و در عین حال چشمگیری به نمای ساختمان‌ اداری و مسکونی بدهد. این ماده بادوام و همه کاره است و به خوبی با سایر مواد مانند چوب، سنگ و شیشه ترکیب می‌شود. استفاده از بتن در نما اغلب با یک لایه نازک همراه است که با قالب‌بندی به طرح مورد نظر در می‌آید. گاهی اوقات از دوغاب سیمانی نیز استفاده می‌شود اما محبوب‌ترین نوع بتن در نما «بتن اکسپوز» است.

 

نمای مدرن و سنگی یک خانه با با درب های آجری رنگ و حفاظ شیشه ای تراس

سنگ (Rock)

سنگ یک ماده طبیعی و سازگار با محیط‌زیست است که برای برجسته کردن عناصر مختلف نمای مدرن به کار گرفته می‌شود. البته این متریال کاربرد بسیاری در طراحی نمای کلاسیک دارد. طراحان از گرانیت، تراورتن، مرمر، ماسه سنگ، سنگ آهک و همچنین دیگر انواع سنگ در نما استفاده می‌کنند. همچنین، دوام سنگ بسیار بالاست و تعمیر و نگهداری آن به آسانی انجام می‌شود. طراح می‌تواند تمام نمای ساختمان را از سنگ یا بخشی از آن را به صورت ترکیبی با مصالح دیگر به کار ببرد.

 

نمای مدرن و شیشه ای یک ساختمان بزرگ با وردودی چوبی و مورب

شیشه (Glass)

شیشه یک راه عالی برای ورود نور طبیعی به داخل فضا است و می‌تواند جلوه‌های ظاهری ساختمان را نمایان کند. درحقیقت، نمای شیشه‌ای اکنون بیشترین کاربرد را به ویژه در طراحی ساختمان‌های بلند و آسمان خراش‌ها دارد. شیشه همچنین به خوبی با بتن، چوب، سنگ و … ترکیب می‌شود. از انواع نمای شیشه‌ای می‌توان به کرتین وال، فریم لس و اسپایدر اشاره کرد. البته باید به این نکته توجه داشته باشید که در طراحی نمای شیشه‌ای باید در زمینه عایق کاری نمای ساختمان حتما با مهندسین طراح نما مشورت کنید تا در انتخاب بهترین متریال دچار سردرگمی نشوید.

 

نمای مدرن و آجری یک ساختمان با پنجره ای مستطیل شکل و پرده های سفید

آجر (Brick)

آجر ظاهری کلاسیک و روستایی دارد اما می‌تواند به صورت کامل یا جزئی در نمای مدرن استفاده شود. آجر می‌تواند به نمای مدرن گرما ببخشد و آن را از کسالت و بی‌روح بودن در آورد. برای این منظور، طراح باید در قسمت‌هایی از طراحی نما با آجر از آن استفاده کند که به مفهوم «فرم» بیشتر تأکید می‌شود. مثلاً، فرم پنجره‌ها ممکن است به صورت برآمده و سه بعدی نمایش داده شوند. در این حالت می‌توان از آجر استفاده کرد.

نمای مدرن و چوبی ساختمان های یک مجموعه به صورت راه راه افقی ساده به روی هم

چوب (Wood)

چوب می‌تواند گرما و حس نوستالژیک بودن در طبیعت را تداعی کند. چوب نه تنها احساس شادی را بر می‌انگیزاند بلکه می‌تواند به طراح کمک کند تا فرم مورد نظر خود را بسته به اقلیم منطقه اجرا کند. همچنین، این متریال طبیعی دارای استحکام کششی بالا، جذب صدا، مقاومت الکتریکی خوب و سایر ویژگی‌های مثبت است. همه این مشخصات باعث شده‌اند تا چوب به یک ماده استثنایی برای استفاده در معماری مدرن تبدیل شود.

 

یک ساختمان با نمای مدرن و فلزی طلایی رنگ به همراه تعدادی حفره و دو ردیف پنجره

فولاد (Steel)

فولاد به دلیل ماهیت ساختاری و زیباشناسی که دارد در نمای مدرن استفاده می‌شود. مقاومت در برابر نیروهای کششی باعث می‌شود تا از فولاد بتوان به عنوان یک عضو باربر استفاده کرد. از سویی دیگر، فولاد به عنوان قاب پنجره و درها، نرده‌ بالکن و غیره نیز به کار گرفته می‌شود تا سبک مدرنیسم را تداعی کند. طراحان به دلیل آنکه فولاد از دوام و قدرت بالایی برخوردار است، از این ماده به وفور در ترکیب با شیشه و چوب در نمای ساختمان‌های مختلف مانند نمای رستوران و فروشگاه‌ها استفاده می‌کنند.

 

نمای مدرن یک خانه با متریال ترمووود، یک پنجره و دو در ورودی در کنار هم در یک محوطه چمنی

از دیگر انواع متریال مورد استفاده نمای مدرن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

یک خانه ویلایی با نمای مدرن شیشه ای و سفید رنگ با یک محوطه ی باز و چمنی

نحوه اجرای نمای مدرن

نصب و اجرای نما با معماری مدرن به نوع متریال و ویژگی‌های طراحی بستگی دارد. هر یک از انواع متریال به یک زیرسازی منحصربه فرد نیاز دارند. برای مثال، نصب قطعات چوبی در نمای چوبی ویلا و آپارتمان باید با استفاده از میخ، کلیپس، زیرسازی فلزی و غیره انجام شود یا در نصب سنگ نما باید از دوغاب سیمانی به همراه رابیتس بندی استفاده کرد. پس هر متریال شیوه نصب مختص به خود را دارد. از سویی دیگر، مشخصات طراحی نیز بر نحوه اجرای نما تأثیر می‌گذارند. اگر نما دارای خطوط منحنی شکل، فرم‌های برجسته، اشکال هندسی سه بعدی و طرح‌های متفاوت دیگر باشد، نیاز به زیرسازی تخصصی دارد. رسیدن به یک نتیجه نهایی در اجرای نما اغلب با برگزاری جلسات تیمی مختلف که در آن‌ها طراحان، مجریان و مالکان ساختمان حضور به هم می‌رسانند، انجام می‌شود. در نهایت، مدل عملیاتی و نیازهای مختلف اجرایی برای حصول به اهداف مورد نظر تعیین می‌شوند.

نمای مدرن یک ویلا به رنگ خاکستری و سفید روی زمین مرتفع با درخت

نمونه‌هایی از بهترین طراحی نمای مدرن

در زیر به برخی از آثار مهم داخل کشور که از عناصر طراحی نمای مدرن استفاده کرده‌اند، اشاره می‌کنیم:

 

ساختمان اداری ترمه و نمای مدرن و چوبی آن به شکل یه مکعب بر روی سازه ای منحنی شکل

ساختمان اداری ترمه (طراحی توسط فرشاد مهدی زاده و احمد بطحایی)

این ساختمان اداری که در همدان قرار دارد، دارای نمای آجری مدرن است. سقف موج‌دار این بنا باعث شده است تا عموم مردم از آن بالا بروند و بر روی آن بنشینند.

 

نمای مدرن خانه مشا تشکیل شده از سه جعبه ی سفید روی هم

خانه مشا (طراحی توسط معماری موج نو)

خانه مشا که در مکانی شیب‌دار در خارج از تهران قرار دارد، از سه جعبه روی هم ساخته شده است که هر یک زاویه‌ای به سمت نمایی متفاوت ایجاد کرده‌اند.

 

خانه مسکونی کهریزک با نمای مدرن آجری به رنگ قرمز و مشبک

ساختمان مسکونی کهریزک (طراحی توسط CAAT Studio)

صفحه‌های آجری زاویه‌دار فضای داخلی این بلوک مسکونی در تهران توسط استودیوی CAAT طراحی شده است. شکاف و سوراخ در مواد مورد استفاده برای تهویه فضاها استفاده می‌شوند.

 

آپارتمان بلند شماره 1 با نمای مدرن و ترکیبی از متریال سنگ و چوب

آپارتمان شماره 1 (طراحی توسط AbCT)

این بلوک آپارتمانی در محلات که با استفاده از قطعات چیده شده از صنعت سنگ تراشی محلی ساخته شده است، یک نمونه فوق العاده از نمای مدرن است. فرم‌های بیرون زده نما به همراه نورپردازی نما در شب، از ویژگی‌های منحصر به فرد این نما هستند.

 

ساختمان اندرزگو با نمای مدرن راه راه افقی و پنجره های آکاردئونی چوبی

ساختمان مسکونی اندرزگو (طراحی توسط دفتر آینه)

ساختمان شش طبقه اندرزگو دارای یک آپارتمان در هر طبقه است. این ساختمان در محله‌ای که مملوء از انواع سازه‌ها با مصالح و خصوصیات متفاوت است، حضوری آرام و خویشتن‌دار دارد.

 

خانه شریفی ها با نمای مدرن به صورت سه طبقه اتاقکی چوبی به صورت چرخشی

خانه شریفی‌ها (طراحی توسط Next Office)

نکست آفیس (Next Office) یکی از پرکارترین شرکت‌های معماری در پایتخت ایران است. این شرکت خانه شریفی‌ها را دو سال پیش طراحی کرد. اتاقه‌ای چرخشی در نمای آن اضافه شده‌اند تا حداکثر نور را دریافت کنند. این حالت طراحی در تابستان و زمستان خصوصیات مختص به خود را نشان می‌دهد.

ساختمانی با نمای مدرن به شکل قطعه های کریستال در کنار ساختمانی با نمای باستانی

کلام آخر

آنقدر از نمای مدرن در نیم قرن گذشته استفاده شده است که به جرأت می‌توان گفت بخش اعظمی از نمای ساختمان‌ها در سراسر دنیا تقلیدی و تکراری هستند؛ اما هنوز هم معماران نوآور وجود دارند که می‌توانند سبک‌های متفاوتی را به نمای مدرن بدمند و آن را از نو تازه کنند. به ویژه در ایران امروز که به ندرت ساختمان از نماهای مفهومی استفاده می‌کنند و بیشتر طراحی‌ها بی‌هویت هستند، پرداختن به نما و درک ماهیت فرهنگی و اجتماعی آن در استفاده از فرم و عملکرد، یک ضرورت اساسی است. اینجاست که معماری مدرن در نما می‌تواند راه حلی اساسی برای مشکلات پیشرو باشد.