برنامه ریزی و طراحی مناسب باغچه با کاشت گیاهان خوراکی

تصویر یک حیاط با باغچه هایی پر از گل های لاله برای مسیر ورودی

باغبانی گیاهان به ویژه گیاهان خوراکی به طور کلی برای اغلب مردم دوست‌داشتنی است. طراحی باغچه و حیاط منزلتان با کاشت گیاهان خوراکی، علاوه‌بر تصفیه فضای اطراف شما و تبدیل دی‌اکسیدکربن به اکسیژن، می­‌تواند تفریح سالمی برای اعضای خانواده باشد. کاشت و برداشت گیاهان خوراکی، در فضای کوچک باغچه و یا حیاط خانه یکی از لذت‌بخش­ترین کارها است. از فواید دیگر کاشت گیاهان خوراکی در باغچه و حیاط منزلتان این است که شما می‌­توانید تمام مراحل رشد گیاهان خود را زیر نظر بگیرید و از سلامت محصولات خود اطمینان داشته باشید. برای کشت گیاهان موردنظرتان، نیازی نیست که باغبان و کشاورز با تجربه­‌ای باشید، این مقاله به شما کمک می­‌کند که از فضای کوچک باغچه، حیاط و حتی گلدان­‌ها در طراحی بالکن خانه خود استفاده کرده و به کشت گیاهان خوراکی بپردازید. برای این کار قبل از هر چیز به یک برنامه­‌ریزی درست نیاز دارید، تا مطمئن شوید که میوه­‌ها و سبزیجات شما، فرصتی برای رشد و زندگی خواهند داشت. فرقی نمی­‌کند که شما تصمیم گرفته­‌اید، باغچه‌ای جدید داشته باشید و یا در همان باغچه­‌ی قدیمی خود به کشت گیاهان خوراکی بپردازید. در هر صورت برنامه­‌ریزی امری ضروری است، تا شما بتوانید تجربه­‌ای موفق و مفید داشته باشید. چه خوب است که قبل از شروع فصل رویش زمانی برای برنامه­‌ریزی و سازماندهی کارها بگذارید.

فهرست مطالب:

تصویر یک مکان مناسب برای قرارگیری باغچه

انتخاب مکان مناسب برای کاشت گیاهان خوراکی:

اگر تصمیم گرفته‌­اید که کرت­‌بندی یا گلدان جدیدی به باغچه­‌ی خود برای کاشت گیاهان خوراکی اضافه کنید، توجه داشته باشید، که باغچه سبزیجات شما در محل مناسبی  قرار گرفته باشد. محل قرارگیری باغچه و کرت­‌بندی‌­های جدید برای کاشت گیاهان خوراکی از جهات مختلف دارای اهمیت ویژه‌ای است، که به طور خلاصه به بررسی آن‌ها می‌پردازیم:

 

تصویر باغچه ای که برای ساخت آن به جهت تابش نور خورشید توجه شده است

-اهمیت ویژگی­‌های آب و هوایی و شرایط اقلیمی-محیطی

آب‌وهوا یکی از مهمترین عوامل تاثیر­گذار بر رشد گیاهان است. آب و هوای هر ناحیه و هر منطقه شرایط اقلیمی خاص خود را دارد. بادهای شدید، سرمای خشک و گرمای سوزان از عواملی هستند که توجه به آن برای ایجاد و طراحی حیاط و باغچه­‌ی شما از اهمیت ویژه‌­ای برخوردار است. امروزه انسان و اندیشه­‌ی انسانی می­‌تواند بر تمامی مشکلات اقلیمی فائق آید. برای مثال می‌­توانیم از ایجاد بادشکن ­‌هایی هم راستا با جهت باد برای جلوگیری از تخریب بادهای بسیار شدید در طراحی باغچه‌‌هایی نام ببریم که در شرایط اقلیمی بادخیز قرار دارند.

 

استفاده از گیاهان متناسب با مکان باغچه

-توجه به جهت تابش نور خورشید در طراحی باغچه­

نور خورشید از ­مهمترین عوامل برای رشد و غذا­سازی گیاهان است اگر گیاهی در تاریکی بماند و نور مناسب به آن نرسد رشدی علفی خواهد داشت. به این معنی که برگ­‌ها و ساقه­‌های گیاه فاقد کلروفیل خواهند بود. بنابراین لازم است توجه کنید که باغچه شما در کدام جهت قرار دارد، چرا که از اهمیت ویژه­‌ای در طراحی باغچه برخوردار است. حیاط­‌ها و بالکن­‌هایی که رو به جنوب هستند، نور بیشتر­ی دریافت می‌کنند و در مقابل، آن­‌هایی که رو به شمال هستند بیشترین سایه را دریافت می‌­کنند. باغچه­‌هایی که رو به غرب هستند، در هنگام بعدازظهر نور شدیدی دریافت می­‌کنند که می­‌تواند برای گیاهان حساسی مثل کاهو مضر باشد. به باغچه­‌هایی با زاویه رو به شرق معمولا هنگام صبح، نور ملایمی می­‌تابد، که ممکن است برای گیاهان نور دوستی مثل گوجه فرنگی، مناسب نباشد. بنابراین لازم است، پیش از تعیین مکان و طراحی باغچه به جایگاه ساختمان­‌ها، درخت­‌ها و سازه­‌های دیگری که می­‌توانند در مسیر نور قرار بگیرند، دقت کنید.

اگر در یک منطقه آفتابی زندگی می­‌کنید، احتمالا دریافت نور کافی کار دشواری نیست. در واقع، سایه­‌های بعدازظهری می­‌تواند برای مناطقی با تابستان داغ مزیت محسوب شود. اگر در محیطی بارانی مثل شمال غربی اقیانوس آرام زندگی می­‌کنید، دریافت نور کافی می­‌تواند چالش بزرگی باشد. برای رفع این مشکل می­‌توانید باغچه سبزیجات خود را در آفتابی­‌ترین نقطه خانه بسازید، حتی اگر این نقطه حیاط جلویی خانه باشد.

 

تصویری از یک باغچه شیب دار به جهت راحت کردن حفظ آب برای گیاه

-انتخاب مکان مناسب در حیاط سازی و طراحی باغچه برای هر محصول

اگر نمی­‌توانید جای باغچه را تغییر دهید، محصولات را مطابق با باغچه کنونی خود انتخاب کنید. بیشتر سبزی های سالادی مثل اسفناج و کاهو به راحتی در هوای نیمه سایه رشد می‌­کنند و نور مستقیم خورشید برایشان مناسب نیست. بنابراین کاشت این نوع گیاهان خوراکی در باغچه‌­هایی در حاشیه­ و جلوی ساختمان­‌ها مناسب است. همچنین، خاک مرغوب می­‌تواند مکان نامناسب باغچه را تا حدی جبران کند، چرا که یکی از مهم‌ترین عوامل محیطی موثر در رشد گیاه تغذیه­‌ی مناسب آن است. برای داشتن خاک مرغوب می­‌توان از کودهای مناسب گیاهان خوراکی، سبزیجات و گیاهان گلدار استفاده کرد که به باروری خاک کمک می­‌کنند.

مطالعه مقاله‌ی ده شیوه دیزاین باغچه با سنگ ریزه را از دست ندهید.

-استفاده از شیب زمین و حیاط در طراحی باغچه­

شیب­‌ها نیز می­‌توانند در محل باغچه تاثیرگذار باشند. فضای شما بیشتر مسطح است یا شیب­‌هایی با ارتفاع مختلف زمین آن را پوشانده است؟ در مناطق خشک، می­‌توانید از شیب‌ها برای کاشت گیاه در زمین­‌های کم عمق استفاده کنید، چون حفظ آب را برای گیاه راحت­‌تر می­‌کند. در مناطق مرطوب و سایه‌دار، کاشت گیاه روی شیبی به سمت جنوب یا یک زمین مرتفع به سیستم تخلیه آب و تابش نور خورشید کمک می­‌کند. ضمنا خوب است بدانید که در طراحی باغچه‌­هایی که بر بام خانه‌­ها ساخته می­‌شوند از شیب 30-1 درجه برای جلوگیری از فرسایش و رانش خاک استفاده می­‌کنند. همچنین در تعیین شیب، نوع گیاهی که کاشت می‌­شود، اهمیت دارد. به خاطر داشته باشید که بستر­های بلند، باید سطح یکپارچه­‌ای داشته باشند.

 

تصویری از چند باغچه کوچک در حیاط خانه

مشخص کردن اهداف و ظرفیت خود برای طراحی باغچه و حیاط موردنظر:

صرف داشتن یک حیاط بزرگ در پشت خانه به این معنی نیست که باید کل آن را گیاه بکارید. رسیدگی به خاک، وجین علف‌های هرز، آبیاری، تنگ کردن گیاهان (به ویژه در رابطه با کاشت سبزیجات)، خاک‌ریزی مجدد پای بوته‌­ها، مانند بوته ‌گوجه‌فرنگی، کودپاشی خاک و قیم زدن گیاهانی چون بوته­ خیار زمان زیادی از وقت شما را می­‌گیرد.

به طور کلی باغبانی کاری زمان‌بر و نیازمند صبر و حوصله است و یک باغچه بزرگ می‌تواند باعث از بین رفتن اشتیاق شما و ناتمام رها کردن کل پروژه شود. یک ضرب‌المثل ایرانی می‌­گوید: “سنگ بزرگ نشانه‌­ی نزدن است”. زمانی که شما یک باغبان تازه‌کار محسوب می­‌شوید، بهتر است از یک پروژه کوچک شروع کنید. اگر کار­ها به خوبی پیش رفت، می­‌توانید سال آینده باغچه را گسترش دهید.

استفاده از گیاهان گلدانی در باغچه های کوچک اطراف پله

-برای طراحی باغچه گل و گیاه و سبزیجات، سبک زندگی خود را در نظر بگیرید.

قبل از طراحی باغچه بهتر است سبک و شیوه­‌ی زندگی خود را در نظر بگیرید. اگر شما از آن دسته افرادی هستید، که علاقه‌مند به سفر و مسافرت هستید و یا برنامه شلوغی دارید و عموما وقت خود را خارج از منزل می‌­گذرانید، یا به هر دلیلی نمی­‌توانید زمان زیادی را برای رسیدگی به باغچه صرف کنید، بهتر است با استفاده از گیاهان گلدانی یک باغچه موقت به خانه اضافه کنید.

مطالعه مقاله‌ی پرورش گوجه فرنگی در گلدان را از دست ندهید.

اگر نمی‌توانید به طور منظم باغچه را آبیاری کنید، پیش از شروع کاشتن، یک سیستم آبیاری با زمان‌بندی هوشمند خریداری کرده و با توجه به طراحی باغچه آن را نصب کنید و یا از سیستم آبیاری قطره‌ای مناسب در باغچه­ خود استفاده کنید.

تصویری از یک باغچه سبزی با دسترسی آسان در حیاط خانه

-هدفی برای باغچه مشخص کرده و از آن به عنوان راهنمای اصلی استفاده کنید.

پرورش گیاهان خوراکی در ابتدا به صورت تولید در سطح خانواده و رفع نیازهای شخصی بوده، حال هدف شما می‌­تواند در دسترس داشتن سبزی­‌های تازه دقیقا بیرون پنجره خانه، فراهم کردن همه محصولات مصرفی خانواده، تهیه­‌ی محصولات کاملا ارگانیک و یا یاد دادن مراحل تهیه غذا به فرزندان­تان باشد.

هر کدام از این اهداف به برنامه متفاوتی نیاز دارد. به عنوان مثال برای تهیه­‌ی محصولات مصرفی خانه شما احتیاج به باغچه­‌هایی مناسب کاشت انواع گیاهان خوراکی دارید. خاک مناسبی که بتوانید گیاهی چون گوجه فرنگی را در آن پروش دهید، با خاک مرغوب کشت سبزیجاتی چون کاهو و اسفناج متفاوت است و برای کشت چندین گیاه احتیاج به کرت­‌بندی­‌های مناسب هر گیاه در طراحی حیاط و باغچه دارید. علاوه‌بر آن اگر هدف شما کشت گیاهان ارگانیک است، برای مرغوب کردن خاک باغچه‌‌ی خود باید از کود­های طبیعی و کمپوست‌های مناسب استفاده کنید.

 

تصویری از یک باغچه با طراحی کاربردی و هدفمند

در طراحی حیاط و باغچه کاربردی عمل کنید:

قبل از ایجاد و طراحی یک باغچه مملو از گیاهان خوراکی درباره مواردی که باید ساخته، خریده و طراحی شوند، فکر کنید و مقدمات آن را فراهم نمایید. اگر قصد ساخت یک باغچه جدید یا طراحی دوباره باغچه قبلی خود را دارید، لیست کارهای ضروریتان شامل: افزودن کرت‌بندی­‌های جدید، خرید گلدان، آزمایش مقدار آلاینده­‌هایی مثل فلزات سنگین در خاک و سفارش خاک و مخلوط­‌های با کیفیت برای گلدان و در نهایت تهیه­­‌ی بذر با کیفیت و مناسب کشت، است.

حتی اگر گیاهان را هر سال در یک نقطه پرورش می­‌دهید، به فکر موادی که برای نگهداری و جوانسازی باغچه نیاز دارید، باشید. به احتمال زیاد خاک به کمپوست (خانگی یا آماده) برای بهبود وضعیت و ترمیم ساختارهای آسیب دیده نیاز خواهد داشت. تقویت خاک با کودهای مناسب نوع کشت، می‌­تواند به برداشت بهتر شما کمک کند. از خودتان بپرسید که یک باغچه با کیفیت و بهتر به چه چیزی نیاز دارد. داربست باغ، پوشش ردیفی، قاب­‌های سرد، گلخانه و سیستم­‌های آبیاری می‌­تواند تفاوت بزرگی در مقدار و کیفیت محصولتان ایجاد کند.

انتخاب گیاهان مناسب برای کاشت

انتخاب گیاهان برای کاشت:

زمانی که از اهداف و ظرفیت خود آگاه شدید و تمامی شرایط ذکر شده برای ایجاد یک باغچه­‌ی مرغوب گیاهان خوراکی را پشت سر گذاشتید، زمان انتخاب گیاه رسیده است.

تصمیم‌گیری درباره چگونگی و زمان کاشت گیاهان جایی است که هنر و چالش واقعی باغبانی آغاز می­‌شود. زمان کاشت بستگی به نوع محصولی که می­‌خواهید در باغچه­ خود پرورش دهید، دارد. بهترین زمان برای کاشت عموم گیاهان خوراکی به ویژه سبزیجات و صیفی­‌جات، بهار و تابستان است و اگر علاقه‌­مند به باغبانی در فصول پاییز و زمستان هستید، بهتر است به فکر یک گلخانه­‌ی کوچک باشید که دمای هوا را به طور مصنوعی مناسب کاشت کند. در بعضی موارد شما احتیاج دارید قبل از کاشت گیاه در باغچه و فضای اصلی خود، گیاهان را در محیطی کوچک کشت کرده و زمانی که گیاه به اندازه‌­ی مناسب برای انتقال نشاء رسید، آن را به محیط و زمین اصلی کشت، منتقل کنید.

نقشه خود را ساده نگه دارید. به هر گیاه فضای خاصی اختصاص دهید و در نظر بگیرید که بعضی از گیاهان مثل سبزی­‌های سالادی به فضای کمی نیاز دارند، در حالی که بعضی دیگر مثل کدو تنبل می­‌توانند خیلی بزرگ شوند. اگر قصد کاشت در بسترهای برجسته را دارید، می­‌توانید هر بستر را با کمک نخ و میخ به بخش­‌های کوچک­تر تقسیم کنید. به این شیوه، باغبانی فوت مربعی یا متر مربعی می­‌گویند.

این تکنیک علاوه‌بر اینکه روشی بسیار عالی برای باغبانی در فضاهای کوچک است برای کشت سبزی‌­های خوراکی و سالادی که هر دو هفته یک بار در اندازه‌های کوچک کاشته می­‌شوند، مفید است. از مزایای این نوع کشت استفاده از تمام فضای کوچک قابل کشت، زیباسازی باغچه و حیاط، صرفه‌جویی در مصرف آب و رسیدگی بهتر به گیاهانتان است.

به خاطر داشته باشید که باید از کاشت یک گیاه (یا گیاه مشابه آن) در یک نقطه ثابت طی چندین سال متوالی پرهیز کنید. کاشت گیاهان به صورت چرخشی می‌­تواند به جلوگیری از آفات گیاهی ناشی از خاک و کمبود مواد مغذی کمک کند.

مطالعه مقاله‌ی تاثیر گیاهان پیچکی در بهبود نمای باغچه را از دست ندهید.

تصویر استفاده از گیاهان متفاوت برای کاشی طی سال های متوالی

سخن پایانی:

برای داشتن باغچه­‌ای از گیاهان خوراکی در حیاط و خانه­‌ی خود، مهم‌ترین اصل و پیش از شروع هر کاری انجام یک برنامه­‌ریزی دقیق است. به این منظور که شما باید همه جوانب را در نظر گرفته و با توجه به شرایط آب و هوا و اقلیمی که در آن زندگی می‌­کنید، طراحی باغچه و زیباسازی حیاط خود را در راستای کشت گیاهان خوراکی انجام دهید. جهت تابش نور، میزان بارندگی، در نظر گرفتن جهت شیب باغچه و نوع گیاهی که علاقه‌مند هستید در باغچه و حیاطتان کشت شود، از عواملی هستند که در طراحی باغچه اهمیت داشته و تلاش شده است در این مقاله به اختصار به آن پرداخته شود. بنابراین، با توجه به موارد ذکر شده و با داشتن یک برنامه­‌ریزی دقیق و پیش از موعد، امید است باغچه‌­ای سرشار از شادابی و سرسبزی داشته باشید.

مطالعه مقاله‌ی کاربرد رنگ سبز فسفری در باغچه را از دست ندهید.